Sztuka dla ekologii: „Ogrody Polsko-Niemieckie oczami artystów”

„Ogrody Polsko-Niemieckie oczami artystów” to cykl wystaw sztuki współczesnej, dedykowany ekologii i promocji filozofii smart city. Dwie organizacje pozarządowe, polska Fundacja Pokolenia Pokoleniom i niemieckie Stowarzyszenie Policultura, realizując swe cele statutowe, zaprosiły 10 polskich i niemieckich twórców do stworzenia ekspozycji, która będzie dotyczyła projektu „Ogrody Polsko-Niemieckie”, realizowanego w warszawskim parku Skaryszewskim im. Ignacego Jana Paderewskiego przez Ambasadę Niemiec w Warszawie i władze stolicy. Partnerem merytorycznym jest Fundacja Eco For Life, sponsorem Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej. W projekcie na temat ekologii językiem sztuki wypowiedzieli się: Asgar Bozorgi / DE, Bogusłwa Fleck / DE, Greta Grabowska / PL, Irena Imańska / DE, Misia Konopka / PL, Teresa Muracka / PL, Katarzyna Skoczyńska / PL, Witold Stypa / PL, Marcin Zalewski / PL.

Powstała wystawa obrazów, którą w formie wirtualnej można zwiedzać poprzez website organizatorów i partnerów, a na żywo w sierpniu 2020 w warszawskiej Galerii ArtInHouse i we wrześniu 2020 w przestrzeni ekspozycyjnej Art Kolektywu Gerichtshoeffe przy Gerichtstrasse w  Berlinie.

Zła jakość powietrza w miastach jest naturalną konsekwencją gęstości zaludnienia i zabudowy, a także intensywności transportu drogowego oraz ogrzewania domów. Przyczyną jest tzw. smog, na który składają się drobne cząstki stałe PM2.5. „Wielki Londyński Smog” (1952) w niespełna cztery dni przyczynił się do śmierci czterech tysięcy osób. To, że smog znacząco pogarsza zdrowie a nawet zagraża  życiu, potwierdził Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu (2009). W sprawie wniesionej przez Greenpeace zgodzono się, że cząsteczki pyłu, które wdychamy mogą mieć poważny i szkodliwy wpływ na zdrowie, w szczególności na gęsto zaludnionych obszarach o dużym natężeniu ruchu drogowego, a zatem taka sytuacja może uruchamiać ochronę przewidzianą w artykule 8 Konwencji. Termin „ludzkiego środowiska naturalnego” pojawił się w treści Deklaracji, uchwalona podczas konferencji ONZ poświęconej ochronie środowiska (Sztokholm 1972) a o „prawie do zdrowego życia w harmonii ze środowiskiem” zaczęto mówić Podczas Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro (1992).

Problemowi zanieczyszczenia powietrza poświęcony był Światowy Dzień Środowiska, 5.06. 20

19 roku (ustanowiony w 1972). W tym samym roku powstał Specjalny Raport (raport nr A/HRC/40/55 z 8.06.2019) w zakresie środowiska i praw człowieka dla Zgromadzenia Ogólnego ONZ, w którym czytamy: „z pewnością, jeśli istnieje prawo człowieka do czystej wody, musi istnieć prawo do czystego powietrza. Oba bowiem są niezbędne dla życia, zdrowia i godności ludzkiej. Wysoki komisarz ONZ ds. Praw człowieka stwierdził podczas pierwszej globalnej konferencji w sprawie zanieczyszczenia powietrza i zdrowia (2018), iż ‘nie ma wątpliwości, że wszyscy ludzie mają prawo oddychać czystym powietrzem’ ”.

Nie tylko zanieczyszczone powietrze obniża jakość samopoczucia mieszkańców miast. Dodatkowe obciążenia to to permanentny hałas i optyczny chaos. Męczy nas rozedrganie stale pozostających w ruchu elementów życia miejskiego, jak samochody osobowe, pojazdy komunikacji miejskiej, przechodnie, prace uliczne i wiele innych. Coraz bardziej sfrustrowani mieszkańcy domagają się wdrażania filozofii smart cities; „inteligentnych” miast, których władze podejmują inwestycje w kapitał ludzki i społeczny oraz infrastrukturę komunikacyjną, w celu aktywnego promowania zrównoważonego rozwoju gospodarczego i wysokiej jakości życia. Elementem składowym tych działań jest mądre gospodarowanie zasobami naturalnymi, w tym dbanie o zieleń w miastach. Wszelkie skupiska zieleni  w miastach, jak parki, skwery, nadbrzeża zbiorników wodnych to nie tylko naturalne źródło tlenu czyli swego rodzaju filtr powietrza. Są to oazy ciszy, spokoju, relaksu, kontaktu z drobną zwierzyną i ptactwem, miejsca uprawiania spacerów rodzinnych ale także joggingu. Należy o nie dbać.

Wspólny projekt Ambasady Niemiec w Warszawie i Miasta Stołecznego Warszawa, w ramach którego jego inicjatorzy, wraz z innymi polskimi i niemieckimi partnerami, rewitalizują  obszar zieleni w parku Skaryszewskim im. Ignacego Jana Paderewskiego to przykład dobrych praktyk na rzecz ekologii w miastach jest. Między północnym brzegiem jeziorka Kamionkowskiego a aleją Emila Wedla na warszawskiej Pradze-Południe zostały założone „Ogrody Polsko-Niemieckie”. Poprzez przestrzenne połączenie kultur ogrodowych Polski i Niemiec powstał w tym miejscu symbol przyjaźni polsko-niemieckiej, który stał się trwałym elementem warszawskiego krajobrazu parkowego. W ramach projektu powstało spokojne i przyjazne miejsce wśród zieleni, które indywidualnym zwiedzającym, grupom oraz firmom daje możliwość wyciszenia się i spędzenia wolnego czasu. Ogrody mają kierować uwagę odbiorców, zwłaszcza tych młodszych, na faunę i florę tego miejsca oraz kształtować wyobrażenie na temat kultury ogrodowej Polski i Niemiec. W kontekście szkodliwych uwarunkowań środowiska miejskiego, takich jak smog czy hałas projekt ten jest doskonałą odpowiedzią na zapotrzebowanie na zielone przestrzenie jako element nowoczesnych smart cities.

„Ogrody Polsko-Niemieckie” w Warszawie są, obok Niemiecko-Francuskiego Ogrodu w Saarbrücken (1960) oraz Niemiecko-Amerykańskiego Ogrodu Przyjaźni w Waszyngtonie (1983), trzecim na świecie łączącym narody projektem ogrodu przyjaźni realizowanym z udziałem Niemiec.

 

Autor: Barbara Czechmeszyńska-Skowron

Foto: z archiwum Fundacji Pokolenia Pokoleniom

Nurtują cie pytania? Skontaktuj się z nami…